Cheshire/kijkbuis combinatie

Uit Astrowiki
Versie door Wim.v (Overleg | bijdragen) op 14 apr 2016 om 18:26

Ga naar: navigatie, zoeken

Collimeren met een cheshire/kijkbuis


Dit is een heel beknopte handleiding voor het gebruik van een kijkbuis, een kruisdraad en cheshire. In de tekst die hier op volgt gebruik ik verder gewoon de term cheshire voor mijn gemak.

Je kan heel gedetailleerd gaan beschrijven hoe je een cheshire precies gebruikt. Ik zou bijvoorbeeld tekeningentjes kunnen maken van welk effect elk vijsje heeft op de vangspiegel... Maar ik probeer het kort en simpel te houden. Uiteindelijk is het ook helemaal niet zo moeilijk. En door in de praktijk aan de vijsjes te draaien zie je onmiddellijk wat er gebeurt.

Ik gebruik ook foto’s van mijn gecollimeerde telescoop. Momenteel zal je het daarmee moeten stellen want ik heb geen zin om deze uit collimatie te brengen.


Wimv cheshire.jpg

fig.1 een kijkbuis met kruisdraad en cheshire combinatie.


Collimeren met een cheshire doe je in 3 stappen.

- in stap 1 gebruik je de kijkbuis. Eigenlijk het gat aan de onderkant dat dient ter referentie van een perfecte circel.

- In stap 2 gebruik je de kruisdraad die onderaan in het buisje zit om de vangspiegel naar de hoofdspiegel te richten.

- In stap 3 gebruik je het ijzeren ronde plaatje die op 45° in de buis is gemonteerd om een lichtgevende ring te projecteren op je hoofdspiegel. Bij stap 3 wordt de hoofdspiegel gericht.



STAP1

Je moet je vangspiegel perfect voor de oculairhouder plaatsen. En je vangspiegel moet er zo circelvormig mogelijk uit zien.


Wimv vangspiegel z kleur.jpg

fig.2 beeld van de vangspiegel door de oculairhouder


Op de bovenstaande foto zie je wat je ziet door je oculairhouder. Wat opvalt is dat het heel moeilijk is de rand van je vangspiegel te zien. Op de foto zie je de hoofdspiegel, de 3 hoofdspiegelklemmen, de reflectie van de spider en de reflectie van de vangspiegel. Om de vangspiegel goed te plaatsen zullen we hem dus een beetje meer moeten laten opvallen en dit doen we door 2 blaadjes gekleurd papier te nemen. In mijn geval een wit, die ik onder de vangspiegel hang en een rood die ik achter de vangspiegel hang. Dit zorgt voor volgend resultaat.


Wimv vangspiegel m kleur1.jpg

fig.3 Aanbrengen van gekleurd papier om de vangspiegel te accentueren.


Wimv vangspiegel m kleur2.jpg

fig.4 beeld van de vangspiegel door de oculairhouder


Het spiegelend vlak van de vangspiegel is het witte rondje . Het is dit vlak dat we cirkelvormig en centraal voor de oculairhouder moeten plaatsen. Vervolgens steken we de cheshire in de oculairhouder.


Wimv cheshire geinstalleerd.jpg

fig.5 De cheshire wordt in de oculairhouder geschoven


Richt het ijzeren cirkeltje naar een lichtbron. Deze zorgt later in stap 3 voor de oplichtende ring op je spiegel.

Zorg er ook voor dat je cheshire goed aansluit in je oculairhouder. Ik heb dit verwezenlijkt door 2 laagjes bruine plakband rond de cheshire te draaien.Niet onbelangrijk want wanneer de cheshire wat los zit kan je hem wat kantelen en dan is het onbegonnen werk om je vangspiegel centraal te zetten of de volgende stappen van het collimatieproces te voltooien.

Verder zie je dat mijn cheshire niet volledig in mijn oculairhouder geduwd is. Wanneer ik hem er volledig insteek zie ik de rand van mijn vangspiegel niet meer.

Op onderstaande foto zie je een perfect geplaatste vangspiegel.


Wimv kijkbuisrand.jpg

fig.6 Een goed geplaatste vangspiegel


Het roze pijltje toont de kijkbuisrand (de onderkant van de cheshire). Het gele pijltje toont de rand van de vangspiegel. Door de focuseerinrichting ‘in’ of ‘uit’ te draaien kan je de vorm van de vangspiegel vergelijken met de ronde vorm van de kijkbuisrand. Wanneer de vangspiegel nog niet mooi in het midden staat of eivormig is, kan je draaien aan de vijsjes die ik heb aangeduid op onderstaande foto.


Wimv vijzen.jpg

fig.7 vijsjes om de vangspiegel op de juiste plaats te zetten


Zet eerst en vooral je vangspiegelhouder centraal met vijsjes 1 en 2. Neem een latje en meet na of beide spiderarmen even lang zijn.

Met vijsjes 3 en 4 beweeg je de vangspiegel naar links of naar rechts. Met vijsje 5 (de grote centrale bout) beweeg je de vangspiegel naar boven of naar onder. Wanneer je aan vijsje 5 wilt draaien moet je vijsjes 6, 7 en 8 ook even losdraaien. Wanneer je spiegel wat eivormig oogt draai je tevens vijsjes 6, 7 en 8 los en roteer en kantel je de vangspiegel tot hij er circelvormig uitziet. Speel met deze 8 vijsjes tot je vangspiegel mooi concentrisch in je kijkbuis staat.


STAP 2

Nu we stap 1 hebben voltooid kunnen we overgaan tot stap 2.

Haal het gekleurde papier weg.

Ik kan hier heel kort over zijn. Wanneer je door je cheshire kijkt zie je de kruisdraad. Let op dat je kijkt naar de kruisdraad in de buis en niet naar de reflectie van de spider op de hoofdspiegel.


Wimv gecollimeerde spiegel.jpg

fig.8 kruisdraad & spiderreflectie


Op bovenstaande foto zie je de spider (blauwe pijltjes °3) en de kruisdraad in de cheshire (paarse pijltjes °4). De kruisdraad is erg onscherp omdat mijn fototoestel scherpgesteld heeft op de hoofdspiegel. Maar vergis je niet, het onscherpe kruis op de foto is hetgene waar ik nu over spreek. Mocht je zelf aan het collimeren geslagen zijn en je weet niet naar welk kruis je moet kijken. Draai dan eens met je cheshire. Het kruis dat je ziet bewegen is dewelke je nu moet gebruiken.

In stap twee moeten we deze kruisdraad richten op de centrale hoofdspiegelmarkering. (het kleine witte cirkeltje op de foto aangeduid met de oranje pijl °1). Dit doe je door te draaien aan vijsjes 6, 7 en 8 (zie 2 foto’s hierboven). Je gaat als volgt tewerk: wil je de spiegel wat kantelen, dan draai je eerst 1 vijs los en daarna de twee andere vijsjes wat vaster.

Vijs naar hartelust aan deze vijzen tot de kruisdraad perfect op het ringetje gericht staat. Stap 2 is hierbij voltooid.


BELANGRIJK

Voor je verder gaat naar stap 3 moet je terug naar stap 1. Je kijkt of je vangspiegel nog steeds circelvormig voor je oculairhouder staat. Is dit niet het geval moet je terug stap 1 doorlopen.

Het kan zijn dat je stap 1 en stap 2 enkele keren moet herhalen. Het is een recursief proces waarbij je uiteindelijk beide stappen perfect kan voltooien.

Ga dus pas naar stap 3 wanneer EN de vangspiegel mooi voor je oculairhouder staat EN de kruisdraad mooi op de centrummarkering van je hoofdspiegel is gericht.


STAP 3

De cheshire projecteert een oplichtende ring op de hoofdspiegel door middel van het ijzeren schijfje die 45° gekantelt staat. De bedoeling is dat je nu de hoofdspiegel richt (via 3 knoppen of vijzen onderaan aan de spiegelcel).

Wanneer je draait aan de knoppen onderaan, verplaatst de lichtgevende ring zich over het oppervlak van de spiegel. (Kijk bij deze stap ook terug door je cheshire).

De lichtgevende ring moet je mooi op het centrale punt van je hoofdspiegel plaatsen. Wanneer je hierin slaagt is de collimatie voltooid Hieronder een foto van een perfect gecollimeerde spiegel.


Wimv gecollimeerde spiegel.jpg

fig.9 De oplichtende ring van de cheshire gecentreerd op de stip van de primaire spiegel.

1: centraal markeringspunt op de hoofdspiegel

2: reflectie vangspiegel

3: reflectie spider op de hoofdspiegel

4: kruisdraad in de cheshire

5: lichtgevende ring geprojecteerd door de cheshire


Ik hoop met dit artikel vele beginnelingen van dienst te zijn geweest.

Voor een zeer volledige uitleg over collimatie van een newton telescoop kan je het artikel van sixela lezen: Collimeren_van_een_Newtontelescoop,_d.w.z._uitlijnen_van_de_spiegels. De website van [1]Jan Van Gastel is ook een aanrader.

Wim Vervynck - 5 april 2010

wijzigingen zijn niet toegestaan, maar suggusties en opmerkingen zijn steeds welkom.