Witte dwergen

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Aan het eind van het leven van een ster bestaat deze uit een compacte kern en een mantal die voornamelijk uit waterstof bestaat. Een ster met een kern die lichter is dan 1,4 maal de zonmassa (Chandrashakar-limiet), zwelt aan het einde van zijn leven op tot een rode reus en blaast zijn buitenste lagen de ruimte in. Dit is zichtbaar als een zogenaamde planetaire nevel. Als uiteindelijk de hele mantal is verdwenen en alleen de kern van de ster overblijft, stort de rode reus in tot een witte dwerg. Is de kern van een ster groter dan 1,4 maal de zonmassa dan eindigt deze als een neutronenster of als zwart gat.


Zon1.JPG


Witte dwergen bestaan voornamelijk uit zuurstof en koolstof. Door de hoge druk en temperatuur in de kern zitten de atoomkernen zeer dicht tegen elkaar aan gedrukt. Zo dicht, dat de elektronen niet meer weten bij welke kern ze horen. Deze materie vertoond eigenaardige eigenschappen waardoor bijvoorbeeld kleinere witte dwergen groter zijn dat zwaardere.


Een witte dwerg zo groot als de aarde heeft een dichtheid van 1 x 109 kg/m3. Ter vergelijking: de aarde zelf heeft een gemiddelde dichtheid van 5.4 x 10 kg/ m3. Dat betekent dus dat een witte dwerg 200.000 keer de dichtheid heeft van de aarde.


Een witte dwerg is gemiddeld net zo zwaar als onze zon maar net zo klein als de aarde. Zelf produceren witte dwergen geen energie meer, maar koelen alleen nog maar af door straling uit te zenden. De helderheid en temperatuur van deze sterren nemen zo langzaam af dat we witte dwergen die in het begin van het leven van de Melkweg zijn gevormd nog altijd kunnen waarnemen. Dit uiteraard wel als ze zich dicht genoeg bij de aarde bevinden. Sterrenkundigen kunnen door de temperatuur en helderheid van de koelste witte dwergen te vergelijken met theoretische modellen een idee krijgen over de leeftijd van de Melkweg. Deze staat nu op ongeveer 10 miljard jaar.


De zwaartekracht van een witte dwerg is ongeveer 100.000 keer groter is dan de aarde. Hierdoor zinken de zwaardere atomen in de atmosfeer en de lichtere blijven aan de oppervlakte. De zeer sterke zwaartekracht trekt de atmosfeer dicht rond de ster in een dunne laag. De atmosfeer zit zo laag dat deze ongeveer zo laag is als de top van onze wolkenkrabbers hier op aarde.


Witte dwergen.JPG



Demelza Ramakers (2 november 2006)