Valse Verwachtingen

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

We kennen ze allemaal: schitterende gedetailleerde foto's van nevels, sterrenstelsels en planeten. De kleuren spatten je tegemoet. In de media, op het internet, in boeken, zelfs op de verpakkingen van sommige telescopen kom je ze tegen. Misschien ben je daarom wel enthousiast geworden over sterrenkunde want zeg nou eerlijk: wie wil dat nou niet met zijn eigen ogen aanschouwen of dergelijke foto's zelf maken?

Visueel zul je echter nooit in de buurt komen van deze foto's. In het donker werken onze ogen nu eenmaal anders dan overdag en zijn nauwelijks in staat kleuren waar te nemen. De telescopen waarmee astrofoto's gemaakt worden hebben een veel grotere opening dan onze ogen. Daarnaast maken ze bij die mooie plaatjes gebruik van zeer lange belichtingstijden, en onze ogen kunnen natuurlijk slechts het licht van een ogenblik naar onze hersenen doorsturen.

Fotografisch kom je er iets 'beter' vanaf. Voor een bedrag met een stuk of 3 nullen kun je al foto's zoals in de bladen zelf maken. Deze foto's zijn dan tot stand gekomen door een bepaald object urenlang op een lichtgevoelig oppervlakte zoals een CCD-chip te laten 'instralen'. Op die manier wordt het effect van het licht versterkt en ontstaat een helderder, kleurrijk beeld. In deze tijd, waarin je voor een paar honderd euro een computer in je broekzak kunt hebben zitten die krachtiger is dan de sterkste supercomputers van een aantal jaar geleden, is het verleidelijk om te denken dat de technologie in de astronomie ook zo'n revolutie heeft doorgemaakt. Consumentenelektronica is doorgaans goedkoop (vraag niet ten koste van wat) en iedere nitwit kan ermee omgaan. Dit is niet zo met astronomische apparatuur. Kort en goed: het maken van Hubble-achtige astrofoto's kost relatief veel geld, en dan moet je er ook nog veel moeite voor doen om de boel door te krijgen.

Visuele amateur-sterrenkunde...[bewerken]

Is niet voor iedereen geschikt! Dat kleine vlekje in beeld is het licht van honderden miljarden sterren, sommige vele malen groter dan onze zon, dat miljoenen jaren heeft gereisd en zich nu verzamelt op je netvlies. Het vlekje op zichzelf is natuurlijk niet altijd even spectaculair. De betekenis van dat vlekje des te meer. Maar wacht eens even. Moet ik dan altijd enthousiast worden van wazige kleine vlekjes? Zeker niet!

  • De maan is een object dat altijd spectaculair is en zoveel detail toont dat je er niet op uitgekeken raakt, ongeacht het gebruikte instrument. Vanaf 50 euro 2e hands heb je al een geschikte kijker. Zorg dan wel dat u juiste instrument koopt, een 40 euro telescoop bij de bouwmarkt is weggegooid geld.
  • Voor planeten moet iets dieper in de buidel getast worden, Hoe groter hoe beter, maar ook planeten kunnen spectaculair zijn met een middelgrote betaalbare telescoop. Denk aan zo'n 300 euro. Dit komt doordat nog een goed oculair of barlow lens aangeschaft moet worden voor de hogere vergroting die nodig is voor planeetwaarnemingen.
  • Deep-sky objecten (de objecten van de meeste foto's die men in gedachte heeft) kunnen zeker spectaculair zijn, maar dan wel alleen met een instrument dat groot genoeg is en nog belangrijker een sterrenhemel die donker genoeg is. Een geschikte kijker koop je al voor zo'n 150-200 euro (veel waarneemervaring is dan wel een vereiste) maar helaas is een donkere sterrenhemel niet te koop. Daarvoor zul je echt in de auto moeten kruipen en naar een donkere locatie moeten afreizen. Maar ook dan zullen de meeste hiervan ALTIJD wazige kleine vlekjes met wat verschillende grijstinten en structuren blijven.

Fotografische sterrenkunde...[bewerken]

Heeft een deel van de nadelen van visuele sterrenkunde niet. Als je een systeem hebt dat in staat is een object te volgen, dan hoef je na het uitlijnen van de montering enkel op de computer de locatie van het te zoeken object in te geven. Dit verschijnt dan automatisch in beeld. Ook hoef je natuurlijk niet lang in de kou te staan. Je kunt de telescoop rustig zijn werk laten doen terwijl jij binnen wacht met een warm kopje koffie. Tot slot speelt lichtvervuiling een kleinere rol dan voor visueel waarnemen. Astrofotografie is prima te beoefenen in een lichtvervuilde tuin. Het grootste nadeel blijft echter dat je fotografisch niet veel hoeft te verwachten voor 200 euro. Je kunt er dan het beste helemaal niet aan beginnen. Als je al de beschikking hebt over een laptop en webcam kun je aardige foto's maken van de maan en de planeten, maar daar blijft het bij.

Enkele voorbeelden[bewerken]

(Klikken voor grotere afbeeldingen)

Lagunenevel[bewerken]

Orionnevel[bewerken]

M13, de Herculesbolhoop[bewerken]

M31, het Andromedastelsel[bewerken]

M27, de halternevel[bewerken]

Nogal een verschil hè?

NB[bewerken]

Dit stuk is niet bedoeld om nieuwelingen te ontmoedigen, des te meer om de valse verwachtingen die bij vrijwel iedereen aanwezig zijn de wereld uit te helpen. Op deze manier hoop ik dat meer mensen de hobby zullen blijven beoefenen in plaats van voortijdig ermee stoppen door teleurstelling. Bent je na dit verhaal enthousiast, en wil je wel eens zien wat sterrenkijken nu ècht omvat, bezoek dan een starparty in je omgeving. Daar kun je net als in deze wiki voldoende goede tips krijgen voor het kopen van een goede kijker en er direct ervaring mee doen zonder geld uit te geven.