Optische verschijnselen

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Brockenfiguur[bewerken]

Het Brockenfiguur is een spookachtig verschijnsel in de mist. Het is de schaduw van jezelf dat in de mist geprojecteerd wordt. De schaduw, die veroorzaakt wordt door de zon of volle maan, is driedimensionaal doordat de schaduw niet alleen op de mist geprojecteerd wordt, maar ook erin. Omdat mist niet overal even dik is en er dikkere en dunnere flarden langsdrijven, lijkt het alsof de figuur beweegt. Rond de schaduw is vaak ook nog een glorie (halo) zichtbaar, zoals je die wel eens om de zon of maan ziet.


Het Brockenfiguur is zelden in Nederland waar te nemen, omdat Nederland een vrij vlak land is. Om de schaduw te zien moet het heuvelachtig en mistig zijn. Als het mistig is, kun je wel zelf proberen het figuur na te bootsen door in een mistig, heuvelachtig gebied in de koplamp van een auto te gaan staan. Het Brockenfiguur dankt zijn naam aan een Duitse berg, omdat het verschijnsel hier vaak wordt waargenomen.

Brocken12.JPG


Halo's rond zon en maan[bewerken]

De meest voorkomende optische verschijnselen in de atmosfeer zijn halo’s: kringen rond de zon of maan. Ze zijn er in veel verschillende soorten en maten. Een van de meest bekende zijn bijzonnen (of bijmanen). Zij verschijnen als twee heldere vlekken naast de zon of maan. Vaak zijn ze te zien in combinatie met een kring. Een ander haloverschijnsel is de lichtzuil. Meestal is deze wit, maar als de avondlucht rood kleurt, zal de lichtzuil meekleuren. De lichtzuil is een verlengde van een ander optisch fenomeen, namelijk de onderzon. De onderzon is slechts te zien vanuit een vliegtuig of vanaf een berg. Deze onderzon is wit. Soms wordt deze door de juiste atmosferische omstandigheden uitgerekt tot een lichtzuil.

Pillarmaine orloski1.JPG


Groene flits[bewerken]

De groene flits is over het algemeen een vrij vaak voorkomend fenomeen, maar zelden met het blote oog te zien. De groene flits wordt veroorzaakt door het afbuigen van het licht in de atmosfeer en is te zien wanneer de zon ondergaat. De zon zend veel kleuren licht uit, waarvan blauw en groen aan het einde van het spectrum zitten. Na filtering in de atmosfeer blijven voornamelijk de kleuren rood, oranje en groen over. De breking van het licht is het grootst aan de horizon, zodoende dat het laatste stukje ondergaande zon groen kan kleuren.

Niet veel mensen hebben de groene flits gezien. Dat komt omdat deze maar enkele seconden zichtbaar is en de atmosfeer zeer schoon moet zijn. Ook moet je uitkijken op een horizon die scherp is, met andere woorden: het moet een vlak terrein zijn. Uitkijken over de zee is daarom het beste.

Groene flits.GIF


Luchtspiegelingen[bewerken]

Luchtspiegelingen komen in 2 soorten voor: opwaartse en neerwaartse spiegelingen. Opwaartse spiegelingen ontstaan wanneer de lucht dichtbij de grond kouder is dan de lucht erboven. Doordat licht gebroken wordt door de verschillende luchtlagen kunnen objecten die ver weg staan omhoog geplaatst worden. Deze beelden zijn vaak erg vervormd en kunnen soms dingen laten zien die zich achter de horizon bevinden. Neerwaartse spiegelingen (of fata morgana's) ontstaan soms als de lucht bij de grond warmer is dan erboven.

Luchtspiegeling2.jpg


Regenbogen[bewerken]

Regenbogen ontstaan door lichtbreking in waterdruppels. De regenboog staat tegenover de zon. Van binnen naar buiten zien we de kleuren violet, indigo, blauw, groen, geel, oranje en rood. Hoe lager de zon staat, hoe hoger de boog staat, want het middelpunt van de regenboog is het tegenpunt van de zon. Vanuit een vliegtuig kan zelfs de volledige boog te zien zijn (cirkel). Meestal zien we maar stukjes van de boog. Dit komt doordat er niet altijd overal waterdruppels in de lucht zijn.

Als er voldoende druppeltjes in de lucht zijn en het zonlicht sterk genoeg, dan kan er een tweede boog ontstaan. Deze bijboog staat buiten de hoofdboog en toont de kleuren in spiegelbeeld. Tussen de twee hoofdbogen is het donkerder. Dit effect wordt de band van Alexander genoemd.

Regenbogen ontstaan vaak ook in andere situaties. Bijvoorbeeld bij het sproeien van de tuin, bij een waterval etc.

Regenboog.JPG

Wolkenstralen[bewerken]

Iedereen heeft wel eens wolkenstralen gezien. Ze ontstaan als de zon achter een dikke wolk verdwijnt. Aan weerszijden van de wolk zijn de stralen dan zichtbaar. De lucht moet veel waterdruppeltjes of stofdeeltjes bevatten willen de stralen zichtbaar zijn.

Wolkenstralen.JPG



Demelza Ramakers (15 november 2006)