Hoofdreeks

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

De hoofdreeks is een klasse van sterren die hun energie opwekken door waterstoffusie in de kern. De Zon is een hoofdreeksster. De hoofdreeks is de langstdurende fase is in de evolutie van een ster (ongeveer 80%), waardoor de meeste sterren die we waarnemen hoofdreekssterren zijn. Daar komt ook de naam hoofdreeks vandaan.


De Zon is een voorbeeld van een hoofdreeksster en heeft na 4,5 miljard jaar waterstoffusie ongeveer de helft van haar totale voorraad waterstof verbruikt. De Zon heeft een massa die ruim 330 000 keer zo groot is als die van de Aarde, een diameter van bijna 110 aarddiameters, een lichtkracht van bijna 4x1026 Watt (4x1026 = 400 000 000 000 000 000 000 000 000, een 4 gevolgd door 26 nullen.) en een oppervlaktetemperatuur van zo'n 5500 °C. Als we deze grootheden voor andere sterren beschrijven, maken we meestal gebruik van deze zonne-eenheden: een zonsmassa (Mo), een zonsstraal (Ro) en een zonslichtkracht (Lo).

Andere hoofdreekssterren lijken vaak op de Zon, maar hun eigenschappen schalen met de massa van die ster (zie Tabel 1). Zo zijn lichtere hoofdreekssterren iets kleiner, een stuk koeler en veel lichtzwakker dan de Zon, terwijl zwaardere sterren op de hoofdreeks juist iets groter, een stuk heter en veel lichtkrachtiger zijn. Zo heeft een ster van 10 zonsmassa's (10 Mo) op de hoofdreeks een straal van 6 Ro, een lichtkracht van circa 10 000 Lo en een oppervlaktetemperatuur van zo'n 23 000 °C. Doordat zo'n zware ster een ongeveer 10 keer grotere waterstofvoorraad heeft, maar een 10 000 keer hoger verbruik, duurt de hoofdreeksfase dus slechts een duizendste van die van de Zon. Hoofdreekssterren van 0,8 Mo of minder hebben meer dan de leeftijd van het heelal nodig om te evolueren en deze zien we dus altijd 'jong'. Zware sterren zijn zeldzaam (voor iedere 10 Mo-ster zijn er bijna 100 000 'zonnen'), lichte sterren komen zeer veel voor (zie Tabel 1).



M t R L Topp Tcen ρcen Aantal
(Mo) (Mjr) (Ro) (Lo) (°C) (miljn °C) (g cm-3) (t.o.v. 1 Mo)

0,5 52 600 0,50 0,05 3590 9,8 141 7,07
0,8 11 600 0,79 0,38 4830 13,4 156 2,34
1,0 4900 1,01 1,05 5530 15,9 157 1,00
1,5 1660 1,95 6,75 6390 20,9 102 0,131
2,0 582 2,23 20,4 7960 22,5 69,8 0,0232
2,5 405 2,80 57,8 9250 24,1 48,7 0,009 59
3,0 246 3,09 120 10 600 25,2 37,8 0,003 80
5,0 70,6 4,19 895 15 200 28,6 18,7 0,000 327
10,0 12,7 5,74 8590 22 900 32,8 8,53 0,000 011 6
20,0 5,18 8,78 67 900 31 200 37,0 4,40 0,000 000 93
50,0 2,41 15,9 527 000 39 800 41,4 2,34 0,000 000 05

Tabel 1: De eigenschappen van stermodellen met verschillende massa's halverwege de hoofdreeks.

De kolommen zijn: de massa M in zonsmassa's (Mo), de leeftijd t in miljoenen jaren (Mjr), de straal R in zonsstralen (Ro), de lichtkracht L in zonslichtkrachten (Lo), de oppervlaktetemperatuur Topp in °C, de centrale temperatuur Tcen in miljoenen °C, de centrale dichtheid ρcen in g cm-3, en het aantal sterren met deze massa voor iedere ster met 1 Mo. Merk op dat de leeftijd van de 0,5 Mo-ster bijna 4 keer de huidige leeftijd van het heelal bedraagt.



Deze pagina mag vrij worden bewerkt (dit is immers een Wiki)

Sluys 20 aug 2007 03:46 (CEST)