Cheshire/kijkbuis combinatie

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Collimeren met een cheshire/kijkbuis


Dit is een heel beknopte handleiding voor het gebruik van een kijkbuis, een kruisdraad en cheshire. In de tekst die hier op volgt gebruik ik verder gewoon de term cheshire.

Alle foto's in dit artikel tonen een reeds gecollimeerde telescoop.


Wimv cheshire.jpg

fig.1 een kijkbuis met kruisdraad en cheshire combinatie.


Collimeren met een cheshire doe je in 3 stappen.

- in stap 1 gebruik je de kijkbuis. Eigenlijk het gat aan de onderkant dat dient ter referentie van een perfecte circel.

- In stap 2 gebruik je de kruisdraad die onderaan in het buisje zit om de vangspiegel naar de hoofdspiegel te richten.

- In stap 3 gebruik je het ijzeren ronde plaatje die op 45° in de buis is gemonteerd om een lichtgevende ring te projecteren op je hoofdspiegel. Bij stap 3 wordt de hoofdspiegel gericht.



STAP1

Je moet je vangspiegel mooi voor de oculairhouder plaatsen. En je vangspiegel moet er zo circelvormig mogelijk uit zien.


Wimv vangspiegel z kleur.jpg

fig.2 beeld van de vangspiegel door de oculairhouder


De bovenstaande foto toont wat je ziet door je oculairhouder. Het valt op dat het heel moeilijk is de rand van je vangspiegel te zien. Op de foto zie je de hoofdspiegel, de 3 hoofdspiegelklemmen, de reflectie van de spider en de reflectie van de vangspiegel. Om de vangspiegel goed te plaatsen zullen we hem een beetje meer moeten laten opvallen en dit doen we door 2 blaadjes gekleurd papier te nemen. In dit geval een wit papier dat wordt bevestigd onder de vangspiegel en een rood dat achter de vangspiegel wordt geplaatst. Dit geeft volgend resultaat.


Wimv vangspiegel m kleur1.jpg

fig.3 Aanbrengen van gekleurd papier om de vangspiegel te accentueren.


Wimv vangspiegel m kleur2.jpg

fig.4 beeld van de vangspiegel door de oculairhouder


Het spiegelend vlak van de vangspiegel is het witte rondje . Het is dit vlak dat we cirkelvormig en centraal voor de oculairhouder moeten plaatsen. Vervolgens steken we de cheshire in de oculairhouder.


Wimv cheshire geinstalleerd.jpg

fig.5 De cheshire wordt in de oculairhouder geschoven


Richt het ijzeren cirkeltje naar een lichtbron. Deze zorgt later in stap 3 voor de oplichtende ring op je spiegel.

Zorg er ook voor dat de cheshire goed aansluit in de oculairhouder. Dit kan door enkele laagjes plakband rond de cheshire te draaien. Niet onbelangrijk want wanneer de cheshire "wiebelt" is het onbegonnen werk om je vangspiegel centraal te zetten en zal het collimeren niet nauwkeurig zijn.

Verder zie je dat de cheshire niet volledig in de oculairhouder geschoven is omdat de rand van de vangspiegel anders niet meer zichtbaar is.

Op onderstaande foto zie je een goed geplaatste vangspiegel.


Wimv kijkbuisrand.jpg

fig.6 Een goed geplaatste vangspiegel


Het roze pijltje toont de kijkbuisrand (de onderkant van de cheshire). Het gele pijltje toont de rand van de vangspiegel. Door de focuseerinrichting ‘in’ of ‘uit’ te draaien kan je de vorm van de vangspiegel vergelijken met de ronde vorm van de kijkbuisrand. Wanneer de vangspiegel nog niet mooi in het midden staat of eivormig is, kan je draaien aan de vijsjes die zijn aangeduid op onderstaande foto.


Wimv vijzen.jpg

fig.7 vijsjes om de vangspiegel op de juiste plaats te zetten


Zet eerst en vooral je vangspiegelhouder centraal met vijsjes 1 en 2. Neem een latje en meet na of beide spiderarmen even lang zijn.

Met vijsjes 3 en 4 beweeg je de vangspiegel naar links of naar rechts. Met vijsje 5 (de grote centrale bout) beweeg je de vangspiegel naar boven of naar onder. Wanneer je aan vijsje 5 wilt draaien moet je vijsjes 6, 7 en 8 ook even losdraaien. Wanneer je spiegel wat eivormig oogt draai je vijsjes 6, 7 en 8 los en roteer en kantel je de vangspiegel tot hij er circelvormig uitziet. Speel met deze 8 vijsjes tot je vangspiegel mooi concentrisch in je kijkbuis staat.


STAP 2

Nu we stap 1 hebben voltooid kunnen we overgaan tot stap 2.

Haal het gekleurde papier weg.

Wanneer je door je cheshire kijkt zie je de kruisdraad. Let op dat je kijkt naar de kruisdraad in de buis en niet naar de reflectie van de spider op de hoofdspiegel.


Wimv gecollimeerde spiegel.jpg

fig.8 kruisdraad & spiderreflectie


Op bovenstaande foto zie je de spider (blauwe pijltjes °3) en de kruisdraad in de cheshire (paarse pijltjes °4). De kruisdraad is erg onscherp omdat het fototoestel scherpstelt op de hoofdspiegel. Maar vergis je niet, het onscherpe kruis op de foto is hetgene waar ik nu over spreek. TIP: Draai aan de cheshire en je ziet de kruisdraad roteren.

In stap twee moeten we deze kruisdraad richten op de centrale hoofdspiegelmarkering. (het kleine witte cirkeltje op de foto aangeduid met de oranje pijl °1). Dit doe je door te draaien aan vijsjes 6, 7 en 8 (zie 2 foto’s hierboven). Je gaat als volgt tewerk: wil je de spiegel wat kantelen, dan draai je eerst 2 vijsjes los en daarna de derde terug vast.

Vijs naar hartelust aan deze vijzen tot de kruisdraad op het ringetje gericht staat. Stap 2 is hierbij voltooid.


BELANGRIJK

Voor je verder gaat naar stap 3 moet je terug naar stap 1. Je kijkt of je vangspiegel nog steeds circelvormig voor je oculairhouder staat. Is dit niet het geval moet je terug stap 1 doorlopen.

Het kan zijn dat je stap 1 en stap 2 enkele keren moet herhalen. Het is een recursief proces waarbij je uiteindelijk beide stappen perfect kan voltooien.

Ga dus pas naar stap 3 wanneer EN de vangspiegel mooi voor je oculairhouder staat EN de kruisdraad mooi op de centrummarkering van je hoofdspiegel is gericht.


STAP 3

De cheshire projecteert een oplichtende ring op de hoofdspiegel door middel van het ijzeren schijfje die 45° gekantelt staat. De bedoeling is dat de hoofdspiegel wordt gericht (via 3 knoppen of vijzen onderaan aan de spiegelcel).

Wanneer je draait aan de knoppen onderaan, verplaatst de lichtgevende ring zich over het oppervlak van de spiegel. (Kijk bij deze stap ook terug door je cheshire).

De lichtgevende ring moet op het centrale punt van je hoofdspiegel geplaatst worden. Wanneer je hierin slaagt is de collimatie voltooid Hieronder een foto van een perfect gecollimeerde spiegel.


Wimv gecollimeerde spiegel.jpg

fig.9 De oplichtende ring van de cheshire gecentreerd op de stip van de primaire spiegel.

1: centraal markeringspunt op de hoofdspiegel

2: reflectie vangspiegel

3: reflectie spider op de hoofdspiegel

4: kruisdraad in de cheshire

5: lichtgevende ring geprojecteerd door de cheshire



Voor een zeer volledige uitleg over collimatie van een newton telescoop kan je het artikel van sixela lezen: Collimeren_van_een_Newtontelescoop,_d.w.z._uitlijnen_van_de_spiegels. De website van [1]Jan Van Gastel is ook een aanrader.

Wim Vervynck - 5 april 2010


wijzigingen zijn niet toegestaan, maar suggusties en opmerkingen zijn steeds welkom.