Astronomische kijk op het kerstfeest

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Op 25 december vieren de Christenen de geboorte van Christus. Laten we eens gaan kijken hoe deze traditie geboren is.

Het kerstfeest zoals wij dat kennen is onder andere afgeleid door een tweetal hemelverschijnselen; namelijk de winterzonnewende en de ster van Bethlehem. Twee totaal verschillende verschijningen die niets met elkaar te maken hebben. Maar wat hebben beide dan gemeen met het kerstfeest?


Winterzonnewende[bewerken]

Het Romeinse rijk vierde, net als vele andere volkeren, het feest rond de winterzonnewende die op 22 december plaatsvindt. Winterzonnewende is het verschijnsel dat de zon haar kleinst mogelijke middaghoogte bereikt. Met andere woorden: de kortste dag van het jaar. Men vierde feest omdat na deze dag het licht in de natuur terugkwam, de dagen zouden gaan lengen en de natuur zou snel weer groen worden.

Ieder volk vierde dit feest op zijn eigen manier: de Romeinen versierden bomen, in Scandinavië versierde men dennentakken en de Joden branden kaarsen. Iedereen versierde zijn huis, het werk werd stilgelegd, zat gezellig samen tijdens een feestmaal en cadeautjes werden uitgedeeld.

De overheid van het Romeinse Rijk bracht deze feesten samen naar 25 december, de dag waarop wij het huidige kerstfeest vieren.

5 zonnegod.JPG


Ster van Bethlehem[bewerken]

Maar het kerstfeest heeft nog een andere astronomische achtergrond. Iedereen is wel bekend met de ster van Bethlehem. Toen Jezus geboren werd zagen drie wijzen uit het Oosten een heldere ster aan de hemel, die hen leidde naar de plek waar Jezus geboren was.

Men vermoedt dat astronomie en astrologie in die tijd als eenzelfde werd ervaren, en dat de drie wijzen (astrologen?) de heldere ster in verband brachten met een bijzondere gebeurtenis. In dit geval de geboorte van de koning der Joden.

Al sinds jaar en dag proberen wetenschappers een verklaring te vinden voor wat de drie wijzen zagen. Hieronder worden enkele theorieën genoemd.

3 wijzen.JPG


Komeet[bewerken]

Op veel afbeeldingen staat de kerstster afgebeeld als een komeet met een duidelijke heldere staart. Het is aannemelijk dat de ster van Betlehem een komeet was. Er wordt verteld dat de drie wijzen geleid werden door de ster. Een ster staat ‘stil’ aan de hemel, een komeet daarentegen beweegt zich vrij door het heelal, kan verdwijnen en een paar weken later weer tevoorschijn komen. Het zou dus goed kunnen dat de wijzen zich hebben laten leiden door een komeet.

1 komeet.JPG


Supernova[bewerken]

Bij het zoeken naar een verklaring voor de kerstster wordt onder andere gekeken naar bijzondere hemelverschijnselen. Sommige sterren veranderen zichtbaar van helderheid, andere sterren worden aan het eind van hun leven plotseling heel helder (nova). Op een plek waar eerst geen ster te zien was, staat er nu plots wel een. Zo’n stervende ster kan op zo’n moment vele malen helderder worden.

Supernova’s zijn geen zeldzaamheid in het heelal, maar de kans dat wij er een zullen zien is klein. Als er ten tijde van de geboorte van Jezus zo’n verschijnsel voordeed, zal dat niet onopgemerkt zijn gebleven.

4 krabnevel.JPG


Conjunctie[bewerken]

Een conjunctie is een samenstand van twee of meerdere planeten (planeten die zichtbaar bij elkaar staan). Dit kan een opvallend verschijnsel zijn. Zo is een samenstand van Jupiter en Saturnus een bijzonder en opvallend verschijnsel. De drie wijzen zouden zo’n samenstand aangezien kunnen hebben voor een ster (die er eerst niet was) die hen leidde.

Toch is dit van de genoemde verklaringen de minst waarschijnlijke, omdat dergelijke samenstanden vaker voorkwamen, en dus ook vaker opgemerkt zouden moeten zijn.

2 samenstand.JPG

De meest aanvaardbare theorie voor het verschijnsel is dat het een komeet betrof, maar wat de kerstster daadwerkelijk was, daar zullen we voorlopig nog niet achterkomen.


Demelza Ramakers (15 november 2006)