Astrofotografie en budget

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Astrofotografie - en met name deepsky fotografie - is kostbaar. Handig om van te voren te weten. Hoeveel moet je nu reserveren? Aangenomen wordt dat je al een telescoop en een montering hebt.

Er zijn drie takken van sport waar je fotografische technieken voor gebruikt:

  • Planeet fotografie
  • Deepsky fotografie
  • Fotometrie

Planeet fotografie[bewerken]

Typerend voor planeetfotografie is, dat de objecten relatief helder zijn. In een groot aantal gevallen zijn er ook details op het oppervlak te onderscheiden die vastgelegd worden. In tegenstelling tot deepsky fotografie wordt er daarom gebruik gemaakt van hoge vergrotingen en korte belichtingstijden. Het beeld wordt gereconstrueerd uit honderden belichtingen met speciale software, waardoor er een uitmuntende scherpte wordt verkregen. Deze software is in nagenoeg alle gevallen gratis. De camera's zijn webcam-achtig qua opzet. De ondergrens wordt gevormd dooor een philips Toucam, die zodanig gemodificeerd wordt dat de opnameduur enkele seconden kan bedragen.

Een begroting:

webcam 90..750
Barlow 3x of meer 80..250
Filterwiel 125..400
LRGB filterset 90..200
afstandsringen e.d. 40

Deep sky fotografie[bewerken]

Bij deep sky fotografie zijn de objecten vaak lichtzwak. Zo lichtzwak zelfs, dat bij opnames "shot noise" te zien is: de afzonderlijke fotonen komen volgens een poisson verdeling binnen, en leveren een gespikkeld beeld op. Daarom wordt bij deepsky gebruik gemaakt van belichtingstijden van 5 minuten tot wel 40 minuten en meer. Bovendien worden meerdere langbelichte opnamen "gestapeld" met speciale software, en moet het eindresultaat met beeldbewerkingssoftware worden nabewerkt om een contrastrijk resultaat te krijgen.

Montering De lage lichtintensiteit stelt hoge eisen aan de opname apparaatuur en de montering, en de uitlijning. Het object moet koste wat kost rotsvast in beeld staan, die hele 5 tot 40 minuten lang. Ook bij windvlaagjes. Het zal niet de eerste keer zijn dat er een zwaardere montering gekocht moet worden om dit mogelijk te maken. Vuistregel is: hoe langer de brandpuntsafstand hoe kritischer de stabiliteit. Tweede vuistregel: bij astrofotografie moet je ongeveer rekening houden met een belasting tot 50% van het opgegeven (visuele) draagvermogen. Doe it met verstand. Heb je een top APO (takahashi FSQ85): die is relatief licht en kort. Een HEQ5 kan dan volstaan. Heb je een Newton, en woon je aan de kust, dan kan de kijker met camera snel 10..15 kg wegen. En een Newton is een windvanger. Door de lengte is het traagheidsmoment relatief groot. Voordat je het weet kan een EQ6 montering (1200,-) niet de gewenste stabiliteit leveren, en moet je een ioptron aanschaffen (1950,-) of een Losmandy G11 (3500,-).

Camera De camera moet weinig ruis introduceren. Er is wat dat betreft goed nieuws: Vooral Canon en Nikon spiegelreflexen hebben dusdanig geavanceerde sensoren dat 7 minuten opnametijd goed mogelijk is. En deze camera's zijn ten opzichte van de professionele astro camera's zeer gunstig geprijsd. Heb je een wat oudere camera van deze merken, dan zal je minder lange belichtingstijden kunnen hanteren -maar je kan beginnen met astro fotografie. En dat is het belangrijkste. Heel charmant is, dat je met 1 opname meteen een kleurenbeeld hebt, terwijl de meeste astrocamera's minimaal 3 shots met afzonerlijke RGB filters nodig hebben. De volgende stap is, dat het ingebouwde IR filter wordt vervangen door een blanco filter, waardoor tal van Ha nevels zichtbaar worden.

Astro camera De astro camera is de volgende stap. Als je foto's maakt met een astrocamera dan krijg je bewondering voor de ingebouwde slimmigheden in de consumentencamera's, die zelf tal van correcties doorvoeren zonder dat de gebruiker het merkt. De astrocamera heeft als bijzonderheid dat er gekoelde sensoren worden gebruikt die geen ampglow genereren, en een lage thermische ruis introduceren. Hierdoor kan er langer belicht worden dan bij spiegelreflex camera's het geval is. Omdat de camera monochroom is, kan het beeldpallet vrijelijk worden vormgegeven, waarbij het hubble palet het bekendste voorbeeld is. "It does not come cheap" helaas. De firma Atik heeft zeer leuke modellen die beginnen bij 850,-. Morovian Instruments heeft modellen met ingebouwde filterwielen die beginnen bij 2500,-. Het wat verfijndere Qsi heeft dito modellen in de range tussen 3500...7000,- en zit op ongeveer hetzelfde prijsniveau als de pionier op CCD camera gebied SBIG (Santa Barbara Instrument Group). FLI (Finger Lake Instruments) begint bij 4000,-, en via een reeks camera's ie tot -30 gekoeld kunnen worden (7..8000,-) zijn er zelfs exotische modellen tot 38000,-. Hier geldt: laat je voorlichten.

Auto guiding Elke montering tenslotte heeft haar mechanische onvolkomenheden. Hierdoor bijft het beeld niet tot op pixel niveau stabiel. Het bekendste is de periodieke fout (afgekort als PEC) en de correctie daarvan die inherent zijn aan een wormwiel-tandwiel overbrenging. Door een volgcamera te bevestigen aan de montering, en die te richten op een heldere ster kan een terugkoppeling worden gerealiseerd: als de montering "in de fout" dreigt te gaan, zorgen correctiesignalen ervoor dat de volgster op pixel niveau gefixeerd in beeld blijft staan. De software is vaak gratis. De goedkoopste volgcamera is een gemodificeerde webcam (90,-), gevolgd door kant en klare oplossingen van orion (225,-). De starlight express volgcamera's (495,-) bieden als voordeel een hoge gevoeligheid waardoor er altijd een volgster te vinden is, ook al is deze zwak.

Adaptieve optiek is the next step up: Volgmechanismen zorgen voor correcties van volgfouten in de montering. De atmosfeer kan door temperatuurverschillen ook roet in het eten gooien doordat de objecten (zeker vlak boven de horizon) iets lijken te trillen. Ook hier wordt een volgcamera toegepast, die meerdere keren per seconde twee planparalelle plaatjes in het beeldveld laat kantelen. Vanaf 2000,- all yours. Pas aan te raden als er na enige jaren ervaring toch een behoefte ontstaat....

Montering met lage PEC, ultra precision wormwheels, etc. Volgens sommigen heeft het nut om hierin te investeren, ondanks het autoguiding terugkoppel principe. Ook hier: pas in overweging nemen na enige jaren ervaring, met in het achterhoofd dat het eindresulaat niet zal verbeteren.

Een begroting:

Spiegelreflex 400..700
Guiding scope of off-axis guider 180..250
Guiding camera 90..495
afstandsringen e.d. 40
Opname/ stacking software 40..250
Beeldbewerkingssoftware 0..400
Meerkosten zwaardere montering 0...500..2700

Heb je al een mooie spiegelreflex, dan kunnen de kosten beperkt blijven tot 400,-. De praktijk wijst toch uit dat er toch een astrocamera wordt aangeschaft, en wat geavanceerde software.

Astro camera 850..2000..4000
Guiding scope of off-axis guider 180..250
Guiding camera 90..495
Filterwiel 90..495
LRGB filterset 90..200
Smalbandfilters 295,-
afstandsringen e.d. 40
Opname/ stacking software 40..250
Beeldbewerkingssoftware 0..400
Meerkosten zwaardere montering 0...500..2700

Met alle blows and whistles toch bij elkaar een post van 3000 Euro of meer!

Kan het goedkoper ?[bewerken]

Doorgaans doet men een leven lang met monteringen en volgcamera's. Astrocamera's zijn tweedehands vaak te koop vanwege het feit dat ze "verouderd" zijn, en worden rond 50% van de nieuwprijs aangeboden.

Nieuw kopen: Een package deal is het meest eenvoudige: bestel meerdere zaken en vraag hierop aanzienlijke korting: De winkelier houdt een absolute marge die aantrekkelijk is. Zoniet: wijk bijvoorbeeld uit naar Engeland, de pond staat laag (januari 2012)

USA: Alleen als je kennissen hebt die spullen "voor eigen gebruik" in hun bagage mee willen nemen, is er een extra korting van zo'n 20..30% te realiseren. Zorg ervoor dat verpakkingen, facturen en handleidingen apart per post naar jou worden verzonden: Tijdens een inspectie van de bagage moet het duidelijk zijn: het is gebruikte apparatuur.