Accessoires voor een 8" tot 12" dobson

Uit Astrowiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Welke accessoires koop je best voor een flinke (8" tot 12") dobson? De tips in Beginner accessoire set zijn zeker relevant, maar erg op budget gericht. Zeker in combinatie met een 10" of 12" telescoop wil je vaak meer uitgeven voor meer luxe.

Deze opmerkingen zijn natuurlijk ook geldig voor (grote) newton telescopen op EQ montering.

Openingsverhouding en oculairs[bewerken]

Bij de aankoop van oculairs zegt men vaak: Kies twee van de drie: "goed, goedkoop, breedveld". Voor telescopen met een openingsverhouding kleiner dan f/5, zogenaamde snelle telescopen, zijn kwalitatief goede oculairs nodig. Het goedkope oculair dat een fantastisch beeld geeft in een 8" f/6 wordt vaak belabberd in een 12" f/4.7. Voor een dergelijke telescoop kun je dus kiezen uit de combinatie "goed en breedveld" en "goedkoop en goed".

Goedkope breedveld oculairs zullen vrij vaak slechte beelden geven in een snelle telescoop. Het is daarom verstandig om voor de aankoop van een oculair te informeren (bijvoorbeeld op astroforum.nl) of het oculair ook goed presteert in jouw telescoop.

Enkele oculairen die zeker het overwegen waard zijn:

  • Baader Hyperion Zoom. Na korting ongeveer 165 euro. Dit oculair is traploos in te stellen van 24 tot 8mm brandpuntlengte. Op 24mm is het beeldveld slechts 45 graden en vertoont enige vervorming aan de randen. Zodra men begint in te zoomen wordt het echter alleen maar (veel) beter en laat dit oculair veel 'standaard' Hyperion oculairen achter zich. Vanaf 20mm is het beeld al zeer goed gecorrigeerd en daar verandert bij verder inzoomen niks aan. Alleen het beeldveld 'groeit' tot zo'n 68 graden, maar lijkt meer in de buurt van de 70 graden te liggen. Op de meeste objecten levert het zoombereik een zinvolle vergroting in een 8-12" telescoop.
  • Speers Waler oculairen met 82 graden beeldveld. Ze zijn best fors, maar door de dobsonmontering zal dit geen problemen geven. Let wel op bij de 17mm, die komt niet altijd in focus. De (veel te dure) verlenghuls is ook handig. Hierdoor wordt de brandpuntlengte met een factor 0.6 vermenigvuldigd. Je krijgt dus een hogere vergroting. Zo kun je variëren met de brandpuntlengte van je hele serie.
  • Axiom LX oculairen met 82 graden beeldveld. Deze oculairen zijn compacter dan de Speers Walers en zijn voor zover ik uit reviews heb kunnen afleiden vergelijkbaar met de Naglers, maar wel nog een stuk goedkoper. De prijs is echter wel al aanzienlijk.
  • Pentax oculairen. Voor wie er het geld voor heeft zijn deze ook zeer goed. De oculairen geven in elke brandpuntlengte werkelijk geweldig beeld. Het beeld is zeer helder en scherp van rand tot rand. De oculairen hebben allen een geweldige oogafstand en inkijk en doen het goed in elke telescoop. Met prijzen vanaf 350 euro per stuk zijn ze echter niet voor de mensen met een smalle beurs.
  • De Televue Nagler oculairen staan ook zeer hoog aangeschreven, maar er zijn versies die last hebben van korte oogafstand en vooral de oudere modellen zijn bij hogere brandpuntlengten nogal lomp. Ze zijn ook erg prijzig.

Startset[bewerken]

Een post van gebruiker sixela op astroforum over accessoires voor een Orion XT10i:

Die telescopen komen meestal met een 25mm en 10mm oculair. Neem nog een 17mm oculair (bijvoorbeeld een Baader Hyperion - met een tussenring kun je die dan ook als 13mm gebruiken) en een barlow, maar begin gerust met de twee meegeleverde oculairs.

Op termijn ga je er nog een 2" breedvelder bij willen van rond de 26-32mm, maar koop die niet te snel (als je een te goedkope koopt is het verloren geld, maar een echte goede die op een f/4.7 goed presteert is een hele investering - de eerste die ik echt niet hinderlijk slecht vind is de TS ED, en die is al €150 - maar ik ben persoonlijk door twee breedvelders gehopt -- eentje van de klasse van de 32mm TS WA, eentje van de klasse van een TS ED -- voor ik mijn dure 26T5 Nagler kocht, en ik had dus beter wat gewacht en direct de 26T5 gekocht).

Hier kun je aan toevoegen dat het TS WA 32 oculair goed presteert in een f/6 dobson, maar je moet voor een telescoop sneller dan f/5 toch echt meer geld uitgeven voor een breedbeelder.

Filters[bewerken]

gebruiker sixela op astroforum.nl:

Qua filters wil je absoluut als je maar één filter hebt een nauwbandige UHC-filter (en niet de goedkopere zoals de Baader UHC-S en Astronomik UHC-E of Teleskop Service UHC). Lumicon UHC, Orion Ultrablock, Omega Optical NPB, Astronomik "Profi" UHC, Thousand Oaks UHC zijn de beste merken. Zo'n filter is alleen bruikbaar op emissienevels maar het maakt een *wereld* van verschil.

Als de maan waarnemen echt jouw ding is, dan ontkom je niet aan een maanfilter. Kies in dit geval voor een variabel polarisatiefilter. Je kunt dan door aan een ring te draaien de transmissie instellen zodat je precies de juiste hoeveelheid licht kunt doorlaten. De maan gaat door fases waardoor een filter met vaste transmissie minder geschikt is.

Collimatie gereedschap[bewerken]

Zie ook weer het Beginner accessoire set#Collimatie gereedschap artikel.

Ook hier geldt dat openingsverhouding belangrijk is. Collimatie bij f/6 is niet heel kritisch, maar op f/4.7 luistert het al heel nauw. Nauwkeurig werken en vooral veel oefenen is hierbij belangrijk.

De lasercollimator is een goed hulpmiddel voor collimatie van een wat grotere dobson, niet vanwege de nauwkeurigheid maar vanwege het gemak -- mits correct toegepast. Je gebruikt een laser voor:

  • Het richten van de vangspiegel; In plaats van een kijkbuis, niet nauwkeuriger maar wel eenvoudiger.
  • Het richten van de hoofdspiegel; Alleen in combinatie met een barlow, anders is het niet nauwkeurig. Voor een grote dobson/newton buis is deze combinatie veel makkelijker dan een collimatiekapje of chesire omdat de collimatiebouten niet bereikbaar zijn, terwijl je tegelijkertijd door het oculair kijkt. Uiteindelijk is dit 's nachts in het donker veel praktischer dan een chesire.

Zelfbouw en goedkope Chinese tools[bewerken]

Een laser collimator kun je zelf maken: Lasercollimator van een goedkope sleutelhanger-laser. Of goedkoop aanschaffen. Maar pas op! Een goedkope lasercollimator is vaak zelf ook niet goed uitgelijnd, waardoor het als gereedschap feitelijk onbruikbaar is voor het richten van de vangspiegel. Overigens hoeft voor de barlowed laser de laser niet perfect uitgelijnd te zijn.

Uitlijnen van een lasercollimator kan ook zelf: Lasercollimator van een goedkope sleutelhanger-laser.

Voor uitgebreidde collimatie informatie zie: Collimeren van een Newtontelescoop, d.w.z. uitlijnen van de spiegels.

Kwalitatief goede maar dure tools[bewerken]


tomkooij, mei 2009. Wijzingen toegestaan! Forumbericht van sixela met toestemming ingevoegd.